srbinside

Namera nam je da kroz tekstove o zanimljivim i manje poznatim događajima, ukažemo na bogato kulturno-istorijsko nasleđe koje postoji na ovom tlu. Takođe, ne treba zaboraviti ljude sa naših prostora koji su se proslavili svojim otkrićima i ostavili trag u svetskoj nauci, kulturi, umetnosti..., a nepravedno su kod nas zapostavljeni. Mnogo je i onih koji i danas služe na čast Srbiji, ali se o njima, nažalost malo govori. Takvim, običnim ljudima koji imaju ideju, rade nešto korisno, lepo, humano... posvećen je ovaj blog. Osim divnih ljudi, u Srbiji ima i prelepih predela, sela, varošica kroz koja možemo da putujemo zajedno!

Filmovi koji su gledani tokom nemačke okupacije

srbinside | 16 Decembar, 2012 19:46

U Beogradu je tokom nemačke okupacije posećenost bioskopa bila nekoliko puta veća od sadašnje, iako je prestonica imala tek oko 250.000 stanovnika. Najveći deo repertoara činili su nemački, mađarski i italijanski filmovi, a najgledaniji film je bio „Zlatni grad“, melodrama čuvenog nacističkog reditelja Fajta Harlana, koju je pogledao skoro svaki drugi Beograđanin. U tom periodu snimljen je samo jedan domaći film – „Nevinost bez zaštite“, a među gledanijima su bili i filmovi sa Svetislavom Ivanom Petrovićem, prvim glumcem našeg porekla koji je ostvario veliku međunarodnu karijeru.

Nevinost bez zaštite, jedini srpski film snimljen tokom okupacije

Konkretno, od maja 1941. do poslednje premijere 5. oktobra 1944. godine (varijetetski film „Cirkus Renc“ Artura Marije Rabenalta), u Beogradu je prikazan ukupno 421 film. Od toga – 279 nemačkih, 58 mađarskih, 39 italijanskih, 15 čeških, 14 francuskih, sedam španskih, tri finska, dva švedska i po jedan danski, norveški i srpski film. Zanimljivo je da je jedini film iz Sjedinjenih Država koji je tada igrao u prestonici bio „Snežana i sedam patuljaka“, Volta Diznija. Taj kultni „crtać“ se nakratko našao na repertoaru početkom okupacije, kada su puštani filmovi koji su se zatekli kod distributera uoči rata.

Zlatni grad, najgledaniji film tokom okupacije

- Samo u Beogradu, film „Zlatni grad“ pogledalo je 108.000 ljudi. Glavnu žensku ulogu u tom i još nekim filmovima Fajta Harlana, igrala je njegova supruga, Kristina Zederbaum, jedna od najpopularnijih predratnih glumica, poznata po ulogama ranjivih Arijevki. Harlanovi filmovi su bili popularni i pre rata, a tokom okupacije prikazani su melodrama „Putovanje u Tilzit“, spektakl „Veliki kralj“ o Fridrihu Velikom, kao i antisemitski film „Jevrejin Zis“, reklamiran kao „najaktuelniji film današnjice snimljen prema istorijskim događajima“. Beogradska publika je, u suštini, najviše posećivala komedije i „lake“, zabavne filmove, ali su i neki ozloglašeni filmovi, praćeni jakom reklamom kao „Jevrejin Zis“ ili „Večni Jevrejin“ Frica Hiplera, imali svoje gledaoce – objašnjava Aleksandar Erdeljanović, upravnik Arhiva Jugoslovenske kinoteke.

Scena iz ozloglašenog filma Večni Jevrejin

On dodaje da je, pored „Zlatnog grada“, više od 100.000 gledalaca pogledalo i filmove „Njegova druga mladost“, u kojem je glavnu ulogu igrao jedan od tadašnjih glumačkih velikana, Emil Janings, i „Minhauzen“, spektakl sa legendarnim Hansom Albersom, koji je posle rata imao ponovnu distribuciju.

Minhauzenu sa Hansom Albersom imao ponovnu distribuciju posle rata

Nevinost bez zaštite

Veliki uspeh kod publike postigao je i prvi srpski igrani zvučni film „Nevinost bez zaštite“ (1942) u režiji akrobate i snagatora Dragoljuba Aleksića, koji je odigrao i glavnu ulogu. Najzaslužniji za izradu ovog filma, snimljenog bez potrebnih dozvola, uz prećutnu saglasnost Nemaca, bio je zapravo Stevan Mišković, poznati predratni sineasta. On je tokom okupacije pravio „Nedeljni pregled“, animirani žurnal koji je emitovan pre igranih filmova, upamćen po britkim porukama protiv saveznika, boljševizma, engleskog plutokratizma, komunista i četnika. Zbog toga, i nekih drugih stvari, Mišković je posle oslobođenja bio nakratko u zatvoru, ali je ubrzo pušten, i uskoro postao jedan od najznačajnijih snimatelja u jugoslovenskoj kinematografiji.

Stevan Mišković

Nedeljom i do 30.000 gledalaca

Prema Erdeljanovićevim rečima, u Beogradu su, uoči rata, radila 23 biskopa sa ukupno 15.000 sedišta, dok ih je u februaru 1943. godine bilo 21, sa 12.000 sedišta (u međuvremenu, neki bioskopi su zatvoreni, a drugi otvoreni). Cena ulaznica je, uprkos opštem poskupljenju, ostala ista i kretala se u početku između 5 i 10 dinara (poređenja radi, plata čistača u bioskopu iznosila je 800 dinara), pa je dnevna poseta išla do 15.000, a nedeljom čak i do 30.000 gledalaca.

- Prikazivani su i izrazito propagandni filmovi kao što su „Štuke“, film Karla Ritera koji slavi nemačke bombardere, ili „Hitlerov omladinac Kveks“, jedan od prvih otvoreno nacističkih filmova iz 1933, ali i razni edukativni i dokumentarni filmovi. Jedan od najgledanijih filmova bio je „Rembrant“ Hansa Štajnhofa. Takođe, bili su popularni i filmovi sa Svetislavom Petrovićem, našom najvećom internacionalnom zvezdom. Petrović je u četiri decenije dugoj karijeri odigrao više od 110 uloga na velikom platnu, a beogradska publika ga je gledala u filmovima „Tajno suđenje“, „Centrala Rio“, „Ponoćna ispovest“, „Kad bih bio Bog“ i „Osuđen na život“. Jednu od poslednjih uloga ostvario je u „Liftu za gubilište“, Luja Mala, gde igra četvrtu ulogu po značaju odmah iza Žane Moro, Morisa Ronea i Lina Venture – kaže Erdeljanović.

Zabranjeni nemački film u Beogradu

Beograđani su imali prilike da vide i nemački film „Titanik“ iz 1943, za koji je vezana jedna od najvećih afera iz ratne kinematografije Trećeg rajha (vrlo brzo po premijeri zabranjen je u Nemačkoj). Dovršio ga je Verner Klingler, a započeo poznati reditelj Herbert Selpin, koji je jedne večeri uhapšen zbog vređanja nemačke armije, a sutradan navodno izvršio samoubistvo vešanjem u zatvorskoj ćeliji.

Od značajnijih ratnih i predratnih nemačkih filmova prikazani su i komedija „Trinaest stolica“ Emeriha Emoa, veliki avanturistički filmovi „Tigar iz Ešnapura“ i „Indijski nadgrobni spomenik“, Riharda Ajhberga, inače nove verzije čuvenih nemih filmova Frica Langa, i „Romansa u molu“ Helmuta Kojtnera iz 1943, ljubavna drama i jedan od najozbiljnijih umetničkih filmova Trećeg rajha. Takođe, brojnu publiku su privukli i „Simfonija jednog života“, poslednji film velikog francuskog glumca Harija Bora koji je umro od batina dobijenih u nemačkom zatvoru ubrzo pošto je završio snimanje filma, „Paracelzus“ Georga Vilhelma Pabsta, autora čuvenog nemog filma „Lulu“, melodrama „Pozna ljubav“ Gustava Ucickog, u kojoj igra slavni bečki filmski i bračni par Paula Veseli i Atila Herbiger, kao i komedije i melodrame Vilija Forsta, između ostalih i „Žene nisu anđeli“ iz 1943.

 

Predratni snimak Carevca

Jedan od popularnijih filmova tokom okupacije bio je i „Lađari plavog Dunava“, nemački film iz 1939, većim delom sniman u Beogradu i Zemunu, značajan i po tome što sadrži jedine predratne snimke orkestra legendarnog Vlastimira Pavlovića Carevca i njegovog popularnog soliste Taleta Janaćkovića. Posle sedam decenija, film je ove godine imao ponovnu premijeru u Beogradu na Festivalu zapaljivog filma.

Lađari plavog Dunava

U istorijskom smislu, veliku vrednost ima i „Rat na Balkanu“, film o ulasku nemačkih trupa u različite jugoslovenske gradove, između ostalih i Maribor, Zagreb i Beograd, koji je prikazivan odmah po dolasku Nemaca. Deo tog materijala koristio je Emir Kustirica u filmu „Podzemlje“.

Komentari

Dodaj komentar





Zapamti me

 
Accessible and Valid XHTML 1.0 Strict and CSS
Powered by blog.rs - Design by BalearWeb